Jan Chrzciciel

Z encyklopediaksiazek
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

ur. ok. 6 p.n.e., Ain Karem, Izrael

zm. ok. 32 n.e., Macheront, Jordania

Baptist.jpg

Prorok żydowski, który według Ewangelii zapowiedział nadejście Jezusa jako Mesjasza. Postać historyczna (opisuje go Józef Flawiusz), którego jednak życie znamy głównie z Nowego Testamentu. Pochodził ze starego rodu kapłańskiego, jego przodkiem był kapłan Abia, ojcem kapłan Zachariasz, a matka pochodziła z domu Aarona. Z rozproszonych wzmianek w ewangeliach można wnosić, że od wczesnej młodości przebywał na pustyni jako poświęcony Bogu asceta i anachoreta w stylu Banusa, o którym wspomina Józef Flawiusz. Z czasem jednak z ascety i pustelnika przekształcił się w proroka, który w 15. roku panowania cesarza Tyberiusza (czyli w 28 n.e.) pojawił się nad dolnym Jordanem głosząc apokaliptyczną doktrynę końca świata i nakazując stosować praktykę chrztu pokuty na odpuszczenie grzechów. Praktyka ta była stosowana tylko jeden raz i oznaczała przyjęcie do grupy eschatologicznej. Obrzęd ten miał usposabiać do pokuty. Wystąpił jak typowy prorok Starego Testamentu, dlatego ciągnęły do niego masy, a wśród nich kapłani, uczeni w Piśmie i faryzeusze, wskutek czego już w pierwszych tygodniach utworzyła się wokół niego gmina, która stosowała rytuał chrzcielny, posty i formuły modlitewne. Zgodnie z tradycją kapłańsko-teologiczną głosił rychłe nadejście królestwa apokaliptycznego i Mesjasza z domu Aarona, ale niektórzy z jego uczniów jego właśnie nazywali Mesjaszem lub „prorokiem czasów ostatecznych”. Wśród jego uczniów znalazł się również Jezus, który otrzymał od niego chrzest „na odpuszczenie grzechów” i na wzór Jana uprawiał ascezę na pustyni. Okres ten jest różnie i niespójnie przedstawiany przez Biblię. Badacze współcześni sugerują, że oboje byli raczej konkurentami niż towarzyszami. Jan w pewnym momencie wystąpił, jako surowy wyznawca Tory, przeciwko Herodowi Antypasowi z protestem: „Prawo zabrania ci posiadać żony brata twego”. Herod w odpowiedzi kazał go aresztować i umieścić w twierdzy Macheront, na wschodnim brzegu Morza Martwego, gdzie wkrótce został zamordowany. Według legendy odrąbano mu głowę na prośbę córki Heroda, którą namówiła na to jego żona. Kapłani i lud wyrażali się o nim pochlebnie, nazywano go mianem „szlachetnego człowieka” (w odróżnieniu do Jezusa, którym pogardzano). Również Jezus twierdził, że Jan był największym z ludzi. Do dziś istnieją jego wyznawcy, mandejczycy, w liczbie 2 tysięcy członków, który mieszkają nad Eufratem. Mają własne pisma święte, w których Jan jest nazywany prawdziwym, a Jezus fałszywym prorokiem.


Relacja o Janie w „Dawnych Dziejach Izraela” ks.XVIII, 5.2. Flawiusza:

„Ów Jan, którego kazał zabić Herod, był zacnym mężem. Zachęcał Judejczyków, by kształcili w sobie cnotę i by do chrztu przystępowali zachowując sprawiedliwość w stosunkach wzajemnych i gorliwie czcząc Boga. Miły Bogu będzie taki chrzest, głosił, jeśli potraktują go nie jako przebłaganie za jakieś występki, ale jako oczyszczenie ciała, duszę już przedtem dogłębnie oczyściwszy sprawiedliwością. Gdy zewsząt nadciągały rzesze, bo nauki Jana roznieciły wśród ludzi niesłychany entuzjazm, Herod uląkł się, by tak wielki autorytet owego męża nie popchnął ich do buntu przeciw władzy. Wyglądało bowiem na to, że na wezwanie Jana gotowi byliby ważyć się na wszystko. Dlatego wolał raczej pozbyć się go, zanim zażegwi on jakiś niepokój w państwie, niż potem, wobec nieodwołalnych już wydarzeń, być zmuszonym do zmiany postępowania. Z powodu więc takiego podejrzenia Heroda, spętano Jana i zaprowadzono do wyżej wspomnianej twierdzy Macheront, gdzie go też zabito, a Judejczycy potem uznali, iż zagłada wojska była pomstą Bożą na Herodzie za śmierć owego męża.

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia