Burrhus Frederic Skinner

Z encyklopediaksiazek
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

ur. 20 marca 1904, Susquehanna, Pennsylvania, USA

zm. 18 sierpnia 1990, Massachusetts, USA

Skinner.jpg

Psycholog amerykański. Najwybitniejszy behawiorysta. Twórca szokującej dla wielu teorii o braku wolnej woli. W młodości marzył o karierze literackiej, pisał interesujące formalnie opowiadania i poematy. Początkowo był autorem odkrywczych prac cechujących się wysokim poziomem naukowej ścisłości, bardzo dobrym badaczem eksperymentatorem. Dzięki niemu behawioryzm (stworzony przez J.B. Watsona, który twierdził, że każdego osobnika można „ulepić” na dowolnego człowieka) zyskał rangę poważnej nauki. Gdy jednak przeszedł od badań zachowania zwierząt do zachowań ludzkich stał się postacią więcej niż kontrowersyjną. Odrzucił wszelkie koncepcje genetycznego uwarunkowania zachowań oraz teorie Freuda dotyczące zachowań irracjonalnych. Stworzył projekt „całkowicie zintegrowanego” społeczeństwa, w którym wszyscy są warunkowani za pomocą systemu wzmocnień pozytywnych. Wywarł duży wpływ na różnorakich planistów i menedżerów, mroził jednak krew w żyłach humanistów. Obecnie jest postacią wyklętą.

Dzieła z Dziedziny Psychologii

„POZA WOLNOŚCIĄ I GODNOŚCIĄ” (Beyond Freedom and Dignity, 1971). Najważniejsze dzieło Skinnera, traktat dla wielu „przerażający”. Skinner postanowił rozprawić się tu z „romantyczną” koncepcją człowieka jako istoty kierującej się w działaniu wolną wolą. Opierając się na swoich wcześniejszych pracach, oznajmił, że nie istnieje nic takiego jak wolność od zewnętrznego sterowania ze strony środowiska, toteż jedyną nadzieją ludzkości jest odpowiednie warunkowanie jej członków. Wolność „zachowuje się i realizuje w drodze podporządkowania się autorytetowi władzy”. Jeśli chodzi o wiarę religijną, Skinner uważał (odrzucając ją tym samym), że stanowi efekt działania pewnych czynników środowiska, które nie zostały dotąd „przeanalizowane”

Tłumaczenia

  • W. Szelenberger (1978)

Powieści

„WALDEN TWO” (1948). Skinner pisze tu: „Wraz z powstaniem nauki o zachowanie nie będzie alternatywy dla planowanego społeczeństwa”. Bohater książki, profesor Burris (porównajmy z pierwszym imieniem autora), poznaje członków pewnej sprawnej i samowystarczalnej społeczności, „działających” za pomocą mechanizmu „wzmocnienia”. To odsyła nas do tzw. „skrzynki Skinnera”. Szczur (dla Skinnera odpowiednik człowieka) początkowo porusza się po niej chaotycznie, jednak prędzej czy później przez przypadek naciska dźwignię, w rezultacie otrzymuje kawałek pożywienia. To jest „pozytywne wzmocnienie”. Szczur uczy się więc naciskać dźwignię, w języku autora staje się operatorem. Tak samo zachowują się ludzie w książce.

Źródła

  • Martin Seymour-Smith „100 Najważniejszych Książek Świata”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia